Vragen en antwoorden

Hoe herken je een ontwikkelingsgerichte praktijk?

Bert van Oers (2003) schetst in het artikel Signatuur van Ontwikkelingsgericht Onderwijs een aantal hoofdkenmerken die op verschillende manieren vertaald worden in concrete praktijken, omdat er niet één vorm is die voor alle situaties de enige en de beste is. En omdat elke leeftijdsgroep en onderwijssoort weer om eigen kenmerken vraagt. Hoe herken je in die diversiteit toch of je met een ontwikkelingsgerichte praktijk te maken hebt? Waar let je op en welke vragen stel je jezelf? We geven een voorzet:

1. Kan ik herkennen of het een holistische benadering is: zijn aspecten van de brede ontwikkeling (zoals samen spelen en werken; communiceren, initiatieven nemen en plannen maken) verbonden aan kennis en vaardigheden (woordenschat, schrijven, spelling bijvoorbeeld)? Zijn de diverse activiteiten aan elkaar verbonden?

2. Gaat het hier om betekenisvolle activiteiten: is er een thematisch aanbod met sociaal-culturele activiteiten; hebben kinderen inbreng in de keuze en de planning; hebben de activiteiten in de onderbouw vooral een spelkarakter en die in de bovenbouw vooral een onderzoekskarakter; is er sprake van functionele activiteiten?

3. Is de leerkracht deelnemer aan de gezamenlijke activiteiten: welke rollen vervult de leerkracht; hoe geeft zij sturing aan gezamenlijke activiteiten?

4. Hoe zit het met het construeren van eigen ‘instrumenten’ voor het oplossen van betekenisvolle problemen: komen kinderen problemen tegen die om een oplossing vragen; worden ze geholpen om die met elkaar aan te pakken; wat wordt er met hun oplossingen gedaan?

5. Kan ik vaststellen of er sprake is van een systematisch en hypothetisch leertraject: is er een plan voor een periode van een aantal weken; is de inbreng van leerlingen daarin verwerkt; hoe beredeneert de leerkracht haar plannen voor volgende stappen in een leerproces (denk bijvoorbeeld aan het logboekmodel)?

Bron: Van Oers, B. (2003). Signatuur van Ontwikkelingsgericht onderwijs. In: Zone, 2 (3), 11-15.

blinddoek